وقتی به تصویب لایحه بودجه سال 90 می رسیم لبخندی تلخ می زند که گویی خاطرات تمام روز های درگیر با آن را از سر می گذراند و بدون آنکه خنده اش را پشت ناراحتی اش پنهان کند می گوید: « درد دل من را گفتی. » با وجود بحث پیرامون حجم نقدینگی و تعهد دولت برای پرداخت یارانه نقدی اما گویا غلامرضا مصباحی مقدم، رییس کمیسیون ویژه بررسی طرح تحول اقتصادی بیش از هرچیز دیگر تمایل داشت تا در گفت و گو با خبرآنلاین، اثر های منفی تصویب لایحه بودجه به این شکل موجود را در بلند مدت گوشزد کند. گفت و گویی که با طرح پرسشی ساده پیرامون حجم نقدینگی موجود و رابطه آن با اجرای قانون هدفمند شدن یارانه ها آغاز شد و در نهایت به جایی رسید که درد دل مصباحی مقدم بود. متن این گفت و گو را در ادامه خواهید خواند:



بر اساس برآوردی که صورت گرفته است حجم نقدینگی حدود 300 هزار میلیارد تومان شده و تورم هم بر اساس برآورد بانک مرکزی 15 تا 20 درصد اعلام شده است. سوال اینجاست افزایش حجم نقدینگی به هدفمند شدن یارانه ها ارتباط پیدا می کند؟

نکته اول اینکه تورم نقطه به نقطه بین 15 تا 20 درصد برآورد شده است و نه اینکه تورم سالانه این میزان باشد. اما این افزایش حجم نقدینگی به هدفمند کردن یارانه ها ارتباط پیدا نمی کند. هدفمند کردن یارانه ها سبب جا به جایی نقدینگی می شود و در خلق نقدینگی اثری ندارد. این افزایش نقدینگی ناشی از تزریق ریال، معادل دلاری است که بانک مرکزی آنها را به مالکیت خود در می آرود. یعنی ارزی که بانک مرکزی باید به بازار عرضه کند و از راه فروش نقدینگی اش آن را به دست می آورد، موجب تزریق نقدینگی جدید نشود و نکته اینجاست که آن ارز بیش از ظرفیت بازار است. در نتیجه بخشی از این ارز باقی می ماند. این بخشی که باقی می ماند، بانک مرکزی خودش خرید می کند و معادل آن نقدینگی جدید تولید می کند. این نقدینگی جدید است که موجب تورم می شود.

در رباطه با رقم یارانه ها اگر به خاطر داشته باشید یک رقم 44 هزار تومانی توسط دولت به عنوان رقم یارانه عنوان شد اما بعد ها مشخص نشد نظر مجلس رقم دیگری است؟

مقصود شما رقم یارانه ای است که به هر فرد به طور ماهانه تعلق می گیرد؟

بله. این رقم مورد تایید مجلس است؟ یعنی مجلس موافق پرداخت یارانه با این رقم است؟

سال گذشته دولت 44 هزار و 500 تومان یارانه پرداخت کرده که طبعا به نحوی هم تعهد برای دولت ایجاد کرده است. مجلس هم این رقم را دست کاری نکرده است.

سوال اینجاست که چرا دولت خودسرانه این رقم را پرداخت کرده است؟

شما این کار را که به خود سرانه تعبیر می کنید و از نقطه نظر من هم ایراد ندارد ولی باید توجه داشت این اقدام اتفاقی است که دولت پیش بینی می کرد این مقدار درآمد می تواند به دست بیاورد که بتواند به خانوار ها ماهانه به طور سرانه 44 هزار و 500 تومان بدهد. 4 هزار تومان هم برای آرد و نان بود. ولی در واقع این مساله اینگونه نبود. یعنی تمام محاسبات نشان می داد این مبلغ قابل تحقق نیست. یادتان هست زمانی که رییس جمهوری عنوان کرد: « ما می خواهیم به هر فرد ماهانه 50 تا 70 هزار تومان بدهیم. بعضی ها نمی خواهند بگذارند چنین کاری بکنیم. می گویند شما اجازه چنین کاری را ندارید. » ؟

من فردا صبحی که این گفته ها منتشر شد واکنش نشان دادم که آقای رییس جمهور این 50 تا 70 هزار تومان را کجا داریم که شما می خواهید بپردازید؟ ما همچین پولی نداریم. بعدا هم محاسبه کردیم و اعلام کردیم سرانه پرداخت یارانه برای هر فرد 18 تا 20 هزار تومان است و نه 50 تا 70 هزار تومان. ایشان بدون آرد و نان 40 هزار و 500 تومان یارانه پرداخت کردند بدون اینکه نسبت به تامین منابع اش محاسبات لازم را انجام داده باشند. در حال حاضر این تعهد ایجاد شده است و در سال 90 هم دولت باید این تعهد ار انجام بدهد. یعنی ما نمی گوییم از این مبلغ کم شود. ولی نتیجه آن چیست؟ نتیجه آن، این است که با 73 و نیم میلیون نفر کسانی که برای گرفتن یارانه ثبت نام کردند باید 40 هزار میلیارد تومان فقط به خانوار ها داده شود. ولی درآمدی که از اصلاح قیمت ها به دست می آید 27 هزار میلیارد تومان است. بنا براین یک فاصله وجود دارد بین درآمدی که به دست می آید و فقط پرداختی هایی که به مردم می خواهد صورت بگیرد. حال آنکه وظایف دیگری هم دولت داشت و آن هم اینکه دولت وظیفه حمایت از تولید کنندگان را داشت که باید 30 درصد درآمد حاصل از اصلاح قیمت ها را به بخش تولید اختصاص دهد.

که این رقم بعد ها به 20 درصد کاهش پیدا کرد؟

مجلس برای اینکه 40 هزار میلیارد تومان را تامین کند اعلام کرد 80 درصد درآمد ناشی از اصلاح قیمت ها اگرچه تغییر کند، برای تامین 40 هزار میلیارد تومان اختصاص پیدا کند و معادل 20 درصد آن که 10 هزار میلیارد تومان می شود به تولید اختصاص پیدا کند. در سال جاری و در سه ماه پایانی سال اگر قیمت برخی از حامل های انرژی مانند بنزین را دولت تغییر دهد و بنزین 400 تومان را به 700 تومان برساند و احیانا بنزین 700 تومان را با قیمت 1100 تومان عرضه کند دولت یک درآمد بیشتری را به دست خواهد آورد. این درآمد بیشتری که دولت کسب کرد برای دوبخش هزینه می شود و آن هم یکی تولید کنندگان و دیگری بخش سلامت است. احتمالا اینطوری نبوده است که دولت بخواهد به مردم 44 هزار تومان یارانه بدهد و مجلس بگوید باید 27 هزار تومان پرداخت شود. این 27 هزار ، 27 هزار میلیارد تومان است و آن 40 هزار، 40 هزار میلیارد تومان است. یعنی پرداخت به خانوار ها مجموعا 40 هزار میلیارد تومان خواهد شد و درآمد ها بر اساس قیمت ها فعلی 27 هزار میلیارد تومان می شود. این فاصله را دولت می تواند با اصلاح مجدد قیمت- آن هم نه تمام قیمت ها بلکه پاره ای از قیمت ها و در 6 ماه آخر- به آن دست پیدا کند.

آقای فرزین در روز های پایانی سال گذشته اعلام کرد که از محل هدفمندی یارانه 14 هزار میلیارد تومان درآمد برای دولت کسب شده است. اگر این رقم صحت داشته باشد در سال جاری می توان امیدوار بود 56 هزار میلیارد تومان کسب درآمد کرد؟ این موضوع را چگونه تحلیل می کیند؟
منبع:خبر انلاین