"عبور":برایان اودی، متخصص مبارزات سیاسی و انتخاباتی که مطالعاتی در کشورهای گوناگونی از جمله امریکا ، روسیه ، پاکستان، عراق، مراکش، اوکراین، آذربایجان و گرجستان داشته و فرآیند انتخابات، بهینه‌سازی عملکرد حزب‌های انتخاباتی رابررسی کرده ،در کتاب «راهنمای مبارزات انتخاباتی»، در ضمن فصل بندی مراحل مختلف مبارزات انتخاباتی بر بررسی دوره‌های انتخاباتی گذشته و نتایج آن تاکید می کند.

شاید مهم ترین دلیل آنهم استفاده از اطلاعاتی است که از دوره‌های انتخاباتی گذشته به دست می آید و ارزیابی‌های ارزشمندی از اوضاع پیش رو به دست می دهد. اکنون که با ثبت نام دواطلبان انتخابات مجلس نهم ، آغاز رقابت های انتخاباتی کلید خورده و وارد فاز جدیدی شده ، اطلاع از نتایج هشت دوره مجلس شورای اسلامی می تواند ارزیابی خوبی از منظرهای مختلف بدهد .

بسیاری از فعالان و گروههای سیاسی با تشکیل ستاد انتخاباتی ، مهمترین برنامه و اولویت کاری خود را «انتخابات مجلس نهم » اعلام کرده اند. چه آنهایی که در غالب جبهه های قدیمی و نوظهور به طور آشکار در حال فعالیت هستند و چه آنهایی که به تعبیری چراغ خاموش در حال فعالیت با نیروهای کمتر شناخته شده جدی فعالند. در هرصورت همه گروهها به دلیل اهمیت انتخابات مجلس نهم و تاثیر آن در وزن کشی های سیاسی آینده و انتخابات ریاست جمهوری و شوراها که در سال 92 برگزارخواهد شد با تمام توان در حال فعالیت هستند . به همین دلیل فعالان عرصه انتخابات نیز درحال مهره چینی و یا بستن لیستها می باشند . این اقدام از منظرهایی مفید است اما تجربه گذشته نشان می دهد، اندر سایه فهرستها و مصلحت اندیشی های گروهی و شخصی ، بعضا افرادی ناتوان برای حضور فعال در مجلس شورای اسلامی بر مردم تحمیل می شوند، با وجود این تا لیست ها کامل نشده ، اشاره به نکاتی چند بویژه در خصوص نتایج هشت دوره گذشته مجلس ، می تواند ضمن کمک به فعالان عرصه انتخابات ، مردم را نیز با واقعیت ها آشنا کند.

1- بررسی دوره های گذشته مجلس نشان می دهد برخلاف رقابت های محلی و حتی قبیله ای میزان مشارکت مردم همواره کمتر از انتخابات ریاست جمهوری بوده است در انتخابات هشت دوره گذشته مجلس بیش از 165 میلیون رای به صندوق های انتخابات مجلس ریخته شده که بیشترین درصد مشارکت در دوره پنجم با 71 درصد بوده است.

این آمارها نشان می دهد جز دوره هفتم که با کاهش مشارکت مواجه شده در دیگر دوره ها تعداد شرکت کنندگان هر دوره افزایش داشته است. از سوی دیگر، در این آمارها متوسط مشارکت مردم کمتر از 60 درصد ثبت شده ، بنابراین در بهترین شرایط نمی توان انتظار مشارکت بالای مردم درحد انتخابات ریاست جمهوری را داشت، انتظاری که شاید در نگاه اول و باتوجه به مشارکت بالای 80 درصد مردم در انتخابات ریاست جمهوری دهم به ذهن تبادر بکند اما از هم اکنون می توان مشارکت بالای 55 درصد را پیش بینی کرد و به این نکته نیز اشاره کرد که میزان تاثیرگذاری تحریم انتخابات و اقدامات تخریبی کم است. ضمن این که زمینه و تجربه موفق برای حضور حداکثری مردم هم وجود دارد.


2- هر دوره بخش عمده نمایندگان برگزیده فاقد سابقه نمایندگی هستند. یعنی حدود 65 تا 75 درصد نمایندگان جدید الورودند به این معنا که 160 تا 180 نماینده برای نخستین بار انتخاب شده اند. به عنوان مثال ، در دوره ششم از مجموع 290 نماینده بیش از 170 نفر سابقه نمایندگی نداشته اند و حدود 70 نفر نمایندگان دوره پنجم و بقیه مربوط به دوره های قبل بوده اند. در دوره هفتم نیز تنها 68 نماینده دوره ششم ، حضور دارند و بیش از 160 نماینده هم در هیچ دوره ای نماینده نبوده اند. این قاعده در مجلس هشتم هم وجود داشته است بیش از 190 نماینده جدید الورود بوده اند. بنابراین احتمال تحقق این روند در آینده نیز وجود دارد موضوعی که در محاسبات و تعیین لیستهای انتخاباتی می تواند موثر واقع شود .

3- از سوی دیگر، آمارها از اقبال محدود مردم به نمایندگان پیشین حکایت دارد. به عنوان نمونه ، نمایندگان دوره هفتم که در دوره اول هم نماینده بوده اند تنها 8 نفرند، دوره دوم 9 نفر، دوره سوم 18 نفر، دوره چهارم 48 نفر و دوره پنجم 58 نفرند. این آمارها چند پیام مهم دارد که عبارتند از:

الف - حدود 70 درصد نمایندگان جدید هستند و لذا معرفی و حضور نامزدهای قوی و باسواد در عرصه انتخابات ضروری است. نامزدهایی که هم به نیازهای ملی و منطقه ای آگاه باشند و هم با حداقل قانونگذاری آشنایی داشته باشند.
ب - نمایندگان جدید به دلیل اکثریت ، نقش اصلی را در تصویب قوانین دارند و درکمیسیونهای تخصصی مجلس که اساس قوانین در آنجا شکل می گیرد، این نمایندگان نقش جدی و اساسی ایفا می کنند که این موضوع نیز اهمیت توانایی نامزدها را دوچندان می سازد.

ج - تغییر گسترده ترکیب نمایندگان در هر دوره نشان می دهد ، میزان تغییر نگرش مردم بسیار بالاست و از کاهش اعتماد مردم به نمایندگان هر دوره حکایت دارد . خصوصا این که تغییر گرایش به سمت افراد جدید بیشتر است. زیرا از منظر افکار عمومی آن دسته از نمایندگان امتحان خود را پس داده اند و شرایط جدید ، توان ، انگیزه ، ابتکار و تلاش جدید می طلبد. در بیان این تغییر نگرش مردم که نتیجه آن تغییر ترکیب مجلس می شود به این نکات می توان اشاره کرد:

1- کم اطلاعی بخش زیادی از مردم نسبت به حوزه وظایف و اختیارات نمایندگان و جایگاه مجلس در ساختار کشور که این امر باعث نگاه محلی مردم به نهاد ملی مجلس شده است.

2- سوءاستفاده گروهها و داوطلبان از این کم اطلاعی مردم و در نتیجه دادن وعده های بی اساس و عمل نشدنی.

3- داغ بودن بازار شعار و ایجاد جو کاذب در فضای انتخاباتی و در نتیجه فریب افکار عمومی.

4- تحقق نیافتن وعده ها و در نتیجه رویگردانی از نمایندگان ، که این بی اعتمادی در بلند مدت نارضایتی های عمومی را به مجلس و نهادهای حکومتی به وجود می آورد .

5- بی اطلاعی بخش عمده ای از نامزدها از حوزه وظایف و اختیارات نمایندگان مجلس ، که خود باعث شعار زدگی و دادن وعده های بی مورد می شود.


6- مردم ایران مردمی آرمان خواه و خواستار سرعت عمل هستند و همواره به افراد و گروههایی اعتماد و آنها را انتخاب می کند که اولا صادق باشند، ثانیا در عمل به برنامه هایشان جدی و سریع عمل کنند بویژه انتظار دارند نمایندگان پس از انتخاب پایبند تعهداتشان باشند؛بنابراین مردم به دقت رفتار و کردار آنها را زیرنظر دارند و درصورتی که به وعده ها و اصول اعلام شده پایبند نباشد آنها را با گروه ها و یا افراد دیگری جایگزین می کنند .

به عنوان نمونه ، در انتخابات پنجمین دوره مجلس که در اسفند 1374 برگزار شد و بیشترین میزان مشارکت دراین انتخابات صورت گرفت ، اکثریت نمایندگان از جناح راست و یا اصولگرا بودند حال آنکه در انتخابات ریاست جمهوری در خرداد 76 یعنی پس از 14 ماه بیش از 70 درصد آرا متعلق به اصلاح طلبان بود. این موضوع نشان می دهد اولا مردم با هیچ کس و هیچ گروهی عقد اخوت نبسته است. ثانیا این که مردم ایران اهل مسامحه نیستند و ثالثا این که بر خلاف ادعای اصلاح طلبان در شرایطی که مشارکت مردم بالا باشد، اصولگرایان هم شانس پیروزی دارند، خصوصا این که اگر فضای انتخابات با جو کاذب و مظلوم نمایی برخی گروهها و افراد مواجه نشود، در شرایط منطقی و عقلانی گرایش به سمت اصولگرایی بیشتر است.

به هر حال در چنین شرایطی که بخشهای مختلف آماده می شوند انتخابات مجلس نهم را برگزار کنند. امید است با علم به منافع ملی و ضرورت های کنونی و آینده کشور با همت دست اندرکاران انتخابات ، فعالان سیاسی و گروهها، انتخاباتی با رقابت سالم و مطلوب کشور و نظام و به نفع مصالح مردم داشته باشیم.
منبع: اعتدال