"عبور":«ابن سيرين» در سال 33 هجري قمري به دنيا آمد و محدث و فقيهي بود كه تا چند سده بعد از مرگش به عنوان خوابگذاری چیرهدست مشهور بود. احتیاط در مسائل شرعى، یك روز در میان روزه گرفتن، شب زندهداری و بردباری از ويژگيهاي او بود و به عنوان الگوی پرهیزگاری و پارسایى به او مينگريستند.
با بررسي گذرا در روایات و آراي ابن سیرین در صحاح ششگانه معلوم ميشود كه نویسندگان صحاح، ابن سیرین را فقیهى برجسته مىنگریستند و رفتار و گفتارش را حجّت مىدانستند اما با ملاحظهاي در كتب و نسخههای خطى گوناگون در فن خوابگذاري چنين به دست ميآيد كه وی هیچ نوشتهای در این زمینه یا زمینههای دیگر نداشته است و تنها روایتهای انگشتشماری از خوابگذاریهای وی در منابع متأخّر آمده است.
البته مسئله خواب ميتواند دلايل جسمي و روحي متفاوتي داشته باشد اما دين مبين اسلام با دستورالعملهايي ساده مستحبي و كمزحمت مانند گفتن ذكر صلوات، گفتن سه بار تسبیحات اربعه، خواندن سه بار سوره توحید، آرامش را به ما ارزانی داشته است.
به بهانه نهم شوال، سالروز وفات «ابنسيرين» در سال 110 هجري، گفتوگويي با حجتالاسلام غلامرضا حيدري ابهري، نويسنده كتاب «خواب و تعبير» و برگزيده چهارمين جشنواره «كتاب دين» انجام داديم كه مشروح آن از نظر ميگذرد.
* انواع خوابها را نام ببريد؟ آيا بهادادن به خوابها منشأ عقلايي دارد و ميتوان به آنها اهميت داد؟
ـ خوابها را ميتوان به لحاظ مختلف منشأ و تعبيرشدن تقسيم كرد.
نميتوان گفت كه خواب يك امر هيچ و پوچ است و بالاخره يك مسير هدايت الهي است و اصل خواب براي اين است كه ايمان مردم به مسئله معاد افزايش پيدا كند تا يك تجربه شخصي از مسئله معاد داشته باشند.
كسي كه جسمش در يك مكاني ثابت مانده باشد و به مرگي موقت مبتلا شده است ولي روحش به اين طرف و آن طرف مشغول خوردن و آشاميدن و گردش است، مثلا وقتي در خواب غذا ميخورد، واقعا لذت ميبرد و اين يك امر خيالي نيست.
فردي از شوق ديدار دوستش در خواب لذت ميبرد و وقتي كه از خواب بلند ميشود، ميبيند كه از سر شوق حتي گريه كرده است و يا در عالم خواب تمام رنجهاي يك واقعه را تحمل ميكند.
بنابراين خداوند متعال «خواب» را براي اينكه باور معاد برايمان آسانتر شود قرار داده است تا مبادا بينديشيم تمام كارها بر عهده جسم ماست و در حقيقت جهان ديگري نيز هست و زماني كه انسان از دنيا ميرود بدنش از بين ميرود و روحش به برزخ منتقل ميشود و در آنجا نيز لذت و دردي نيز خواهد بود.
* تعبير خواب تا چه حدي قابل اعتنا است؟
ـ اصل علم تعبير خواب يك علم الهي بوده و از هر كسي ساخته نيست، بلكه اولياي طراز اول ميتوانند خوابهاي ما را دقيق تعبير كنند البته يك سري قوانين و مقرراتي وجود دارد و علمايي هم كه در سطح متوسط هستند، ميتوانند نشانههايي را نيز احتمال بدهند.
* چه بايد كرد تا خوابي را كه دوست داريم ببينيم؟
ـ مردم خودشان را اسير مسئله خواب و رؤيا نكنند، مثلا امام صادق(ع) اين طور نبودند كه صبحها در خانه بنشينند و خواب مردم را تعبير كنند؛ آنقدر مسئله در بيداري وجود دارد و به آنها توجه نميشود كه اصلا نوبت به مباحث عالم رؤيا نميرسد.
اگر بخواهيم مسلمان خوبي باشيم بايد به مسائلي كه در بيداري از ما خواستهاند توجه كنيم و چندان خودمان را با رؤياهايي كه ميبينيم مشغول نكنيم.
گاهي اوقات انسان آرزوها يا نگرانيهايش را در خواب ميبيند كه اين اصلا تعبير ندارد؛ گاهي به خاطر يك پرخوري و يا گرسنگي و يا بيماري، يك خواب ويژهاي ميبيند كه باز هم تعبير ندارد.
خواب هم بخشي از وجود ماست اما از نظر شرعي حجيت ندارد و نميتوان بر اساس آن احتجاج كرد اما خوابديدن اولياي خدا با خواب خيلي از انسانهاي عادي فرق ميكند.
يكي از فوائد رؤيا اين است كه مثلا كسي كه دوست عزيزش را از دست داده است و رنجور و غمگين است به واسطه ديدن دوستش در خواب، قلبش تسكين پيدا ميكند؛ بنابراين عالَم رؤيا يكي از نعمتهاي الهي است كه خداوند به ما انسانها داده است.
* آيا با انجام عملي ناشايست يا ارتكاب گناهي در خواب، بايد توبه كرد؟
ـ مرحوم آيتالله حائري، مؤسس حوزه علميه قم گفته بود كه اگر من در خواب هم نامحرمي را ببينم، چشمم را ميبندم! زيرا آنقدر پرهيز از گناه براي ايشان ملكه شده بود كه حتي در رؤيا هم چشمانش را ميبست؛ اما اگر كسي در خواب گناهي را مرتكب شد، بر او حرجي نيست و مرتكب گناهي كه عقوبت داشته باشد، نشده است.
* آيا مراجعه به كتابهاي تعبير خواب را پيشنهاد ميكنيد؟
ـ كتاب مناسبي در اين زمينه موجود نيست. زيرا حتي كتاب «ابن سيرين» هم سنديت ندارد و نميتوان آن را به اين شخص نسبت داد.
ضمن اينكه معبّر يا تعبيركننده بايد با روحيات كسي كه خواب ديده آشنا باشد و از طرفي پيشنهاد بنده اين است كه خواب را خوب تعبير كنيد، زيرا اميد ميآورد و اميد، حقايق را به خوبي رقم ميزند و خيرات را نازل ميكند و اگر كسي خواب بدي را ديده است، صدقه بدهد زيرا صدقهدادن باعث دفع بلا ميشود.
منبع:فارس
