بی‌تردید 8 سال مقاومت جانانه ملت ایران دربرابر تجاوز نظامی رژیم بعثی عراق که به پشتوانه دشمنان انقلاب اسلامی ایران از شهریور سال 1359 آغاز شده بود، فصلی افتخارآمیز در تاریخ ایران است. ایرانیان در جنگ تحمیلی شهدای زیادی را تقدیم کردند و آسیب‌ها و خسارات زیادی در به زیربناهای اقتصادی کشور متحمل شدند، اما با ایستگادگی، عزتمندی خود را به رخ جهانیان کشیدند، خصوصاً اینکه تبلور عظیمی از اتحاد و همبستگی ملی را در این دفاع مقدس به نمایش گذاشتند.

اتحاد و همبستگی ملی در دفاع مقدس از زوایای مختلف قابل تامل است که قطعاً یادآوری برخی از آنها درس آموز خواهد بود:

1- حضور همه قومیت‌ها: اگرچه محدوده جغرافیایی تجاوزات نظامی رژیم صدام در ماه‌های نخستین جنگ، بیشتر مناطق جنوب و غرب کشور بود اما دامنه حضور قومیت‌ها در دفاع از شهرهای غربی و جنوبی کشور تنها محدود به اقوام ساکن در این مناطق نبود، بلکه اقوام ساکن در همه پهنه جغرافیایی ایران از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب در کمترین زمان ممکن خود را به جبهه‌های نبرد علیه تجاوزگران رسانیدند. دفاع مقدس، نماد همبستگی همه اقوام ایرانی اعم از کرد، لر، فارس، بلوچ، ترک، گیلک و... بود که حضور همه آنها را در جبهه‌های نبرد و یا در عرصه حمایت‌های پشت جبهه، می‌شد به وضوح مشاهده کرد.

2- حضور همه مذاهب: علاوه بر مسلمانان شیعه و سنی هموطنان ارمنی، آشوری، زرتشتی و کلیمی نیز در حماسه دفاع مقدس نقش داشتند و این قابل انکار نیست.

3- حضور همه اقشار: مشارکت در دفاع مقدس صرفاً محدود به مردان و جوانان و یا رسته‌های نظامی کشور نمی‌شد و همه اقشار مردم از پیر و جوان و زن و مرد فعالانه در آن حضور داشتند. چه بسیار زنان سال‌خورده‌ای که در پشت جبهه‌ها در تدارک و ارسال کمک‌های نقدی و غیرنقدی برای رزمندگان گوی سبقت را از دیگران ربوده بودند.

همچنین بسیاری از اقشار بودند که در طول سال‌های جنگ تحمیلی، از حرفه و کار خود دست کشیدند، لباس رزم پوشیدند و به جبهه‌ها رفتند؛ دانشگاهیان، دانش‌آموزان، کارگران، معلمان، کشاورزان از جمله این رزمندگان بی‌ادعا بودند.

4- حضور همه گرایش‌های سیاسی: در طول سال‌های دفاع مقدس هرگز شنیده نشد که یک حزب، جناح و یا جریان سیاسی به‌خاطر اختلاف با فلان فرد یا گروه، در جبهه‌ها حضور نیابد. همه جناح‌ها خود را در این حرکت ملی سهیم می‌دانستند و با تمام توان در دفاع مقدس حضور داشتند. وجود صدها فعال سیاسی با سلایق سیاسی گوناگون که امروز جزء جانبازان، آزادگان جنگ تحمیلی هستند و یا سابقه ماه‌ها حضور در جبهه‌های نیرد دفاع از میهن اسلامی را در کارنامه دارند، بهترین دلیل برای عینیت بخشیدن به همبستگی همه جناح‌های سیاسی در جنگ تحمیلی است.

بررسی همه ابعاد این همبستگی قطعاً در این مجال نمی‌گنجد اما به‌نظر می‌رسد همین مختصر هم می‌تواند فداکاری، ایثارگری، همدلی و اتحاد ملت ایران را در آن سال‌ها به ما یادآوری نمایدو درس‌هایی برای امروز داشته باشد.